Baba Hayatta İken Miras Davası Açılır mı?
Miras hukuku, bir kişinin vefatı veya hakkında gaiplik kararı verilmesi halinde geride bıraktığı malvarlığının ve borçların mirasçılara nasıl intikal edeceğini düzenler. Hukuken miras, miras bırakanın ölümüyle birlikte açılır ve bu anda kendiliğinden yasal mirasçılara geçer. Bu nedenle kişi hayatta iken klasik anlamda bir “miras davası” açılması mümkün değildir.
Uygulamada sıkça sorulan “baba sağken miras davası açılabilir mi?” sorusunun cevabı da bu nedenle kural olarak olumsuzdur. Ancak baba hayatta iken yapılan bağışlar, tapu devirleri veya mal kaçırma niteliği taşıyan işlemler bazı durumlarda sonradan dava konusu edilebilir.
Bu tür tapu devri ve taşınmaz işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar çoğu zaman gayrimenkul hukukunu da ilgilendiren davalar kapsamında değerlendirilir.
Yasal Mirasçılar Kimlerdir?
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılık, zümre sistemi esas alınarak belirlenmiştir. Buna göre:
-
Miras bırakanın çocukları ve altsoyu
-
Anne ve baba
-
Büyük anne ve büyük babalar
bu sıraya göre mirasçı olur. Bu zümrelerden kimse bulunmuyorsa miras devlete geçer. Sistem, mirasın kanunen belirlenen sıra içerisinde adil biçimde paylaşılmasını amaçlar.
Anneden Kalan Miras
Eş, doğrudan zümre sisteminde yer almaz; ancak sağ kalan eş, bulunduğu zümreye göre mirastan pay alır. Anne vefat ettiğinde, çocukların anneden kalan miras hakkı saklıdır ve payları oranında kendilerine intikal eder.
Dededen Kalan Miras
Altsoyun miras bırakan kişiden önce vefat etmesi, mirası reddetmesi veya mirasçılıktan çıkarılması hâllerinde torunlar, kanunda öngörülen payları oranında mirasçı olabilir. Ayrıca dede tarafından toruna yapılan kazandırmaların diğer mirasçıların saklı payını ihlal etmesi durumunda muris muvazaası veya tenkis davası gündeme gelebilir.
Mirasçılıktan çıkarma ise ancak miras bırakana veya ailesine karşı ağır suç işlenmesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ciddi biçimde ihlal edilmesi gibi sınırlı hâllerde mümkündür.
Evlatlara Sağ İken Miras Verilir mi?
Hukuken miras, ölüme bağlı bir tasarruftur. Kişinin hayattayken çocuklarına yaptığı kazandırmalar miras değil, bağışlama veya satış işlemi olarak değerlendirilir. Kişi sağlığında;
-
Yasal mirasçılar dışında birini mirasçı yapmak
-
Belirli bir malı bir kişiye bırakmak
-
Ölümünden sonra maddi veya manevi bir kazandırmada bulunmak
istiyorsa vasiyetname veya miras sözleşmesi düzenleyebilir. Sağlığında karşılıksız yapılan kazandırmalar ise bağış niteliğindedir ve ileride miras paylaşımında hukuki ihtilaflara yol açabilir.
Sonuç
Özetle, baba hayatta iken doğrudan miras davası açılması mümkün değildir. Ancak sağken yapılan mal devirleri, bağışlamalar veya mirasçıların haklarını zedeleyen işlemler ölüm sonrası dava konusu edilebilir. Bu nedenle mirasa ilişkin her işlemde hukuki sonuçlar önceden değerlendirilmelidir.