Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Mala zarar verme suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir mala kasten zarar verilmesi halinde gündeme gelen ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 151. ve 152. maddelerinde düzenlenen bir suç tipidir. Bu suç; bir malı yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hale getirmek veya kirletmek suretiyle işlenebilir.

Mala zarar verme suçunda korunan temel hukuki değer, kişinin mülkiyet hakkıdır. Bu nedenle başkasına ait bir araca, eve, işyerine, eşyaya, duvara, cama, makineye veya taşınmaz mala zarar verilmesi durumunda somut olayın özelliklerine göre mala zarar verme suçu oluşabilir.

Türk Ceza Kanunu’nda mala zarar verme suçunun basit hali TCK 151. maddede, nitelikli halleri ise TCK 152. maddede düzenlenmiştir. Suçun basit hali şikayete bağlıdır ve uzlaşma kapsamındadır. Ancak nitelikli hallerde soruşturma ve kovuşturma kural olarak resen yürütülür.

Mala Zarar Verme Suçu Nasıl İşlenir?

Mala zarar verme suçu seçimlik hareketli bir suçtur. Yani kanunda sayılan hareketlerden birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterlidir. TCK 151’e göre başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın;

yıkılması,
tahrip edilmesi,
yok edilmesi,
bozulması,
kullanılamaz hale getirilmesi,
kirletilmesi

hallerinde mala zarar verme suçu gündeme gelir.

Örneğin bir aracın çizilmesi, evin camının kırılması, işyerindeki eşyalara zarar verilmesi, duvara yazı yazılması, kapının kırılması, bir makinenin çalışamaz hale getirilmesi veya bir taşınmazın kullanılamayacak duruma getirilmesi bu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak her zarar verme fiili otomatik olarak bu suçu oluşturmaz. Fiilin kasten gerçekleştirilmesi gerekir. Taksirle, dikkatsizlikle veya istem dışı meydana gelen zararlar bakımından ceza hukuku anlamında mala zarar verme suçu oluşmayabilir. Bu gibi durumlarda somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Nedir?

TCK 151’e göre mala zarar verme suçunun basit halinin cezası, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Burada kanun koyucu hapis cezası ile adli para cezasını seçimlik yaptırım olarak düzenlemiştir. Bu nedenle mahkeme, olayın oluş şekline, zararın miktarına, failin kastına, suçun işleniş biçimine ve dosyadaki diğer delillere göre hapis cezası veya adli para cezasına hükmedebilir.

Mala zarar verme suçunda ceza miktarı belirlenirken özellikle şu hususlar önem taşır:

zararın ağırlığı,
zararın giderilip giderilmediği,
fiilin nasıl işlendiği,
mağdurun uğradığı maddi zarar,
failin kastının yoğunluğu,
suçun basit hal mi yoksa nitelikli hal mi olduğu.

Bu nedenle mala zarar verme dosyalarında yalnızca olayın meydana gelmiş olması değil, zararın niteliği ve failin kastı da ayrıca önemlidir.

Mala Zarar Verme Suçunun Nitelikli Halleri

Mala zarar verme suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri TCK 152. maddede düzenlenmiştir. Bu hallerde suçun konusu veya işleniş şekli daha tehlikeli kabul edildiği için ceza artırılmıştır.

TCK 152’ye göre mala zarar verme suçunun;

kamu kurum ve kuruluşlarına ait mallar hakkında,
kamu hizmetine tahsis edilmiş yer, bina, tesis veya eşya hakkında,
yangına, sel ve taşkına, kazaya veya diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesis hakkında,
dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
sulama, içme suyu sağlama veya afetlerden korunmaya yarayan tesisler hakkında,
grev veya lokavt hallerinde işveren, işçi, sendika veya konfederasyonların bina, tesis veya eşyası hakkında,
siyasi partiler veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait bina, tesis veya eşya hakkında,
görevinden dolayı öç almak amacıyla kamu görevlisinin zararına olarak

işlenmesi halinde fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Bunun yanında suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olarak ya da radyasyon, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanılarak işlenmesi halinde cezanın artırılması gündeme gelir.

Ayrıca mala zarar verme suçu sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde de ceza artırımı uygulanabilir.

Mala Zarar Verme Suçu Şikayete Bağlı mı?

Mala zarar verme suçunun TCK 151’de düzenlenen basit hali şikayete bağlıdır. Bu nedenle mağdurun, faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunması gerekir.

Şikayet süresi hak düşürücü niteliktedir. Mağdur bu süre içinde şikayet hakkını kullanmazsa, basit mala zarar verme suçu bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılması mümkün olmayabilir.

Ancak TCK 152’de düzenlenen nitelikli mala zarar verme halleri şikayete bağlı değildir. Bu hallerde Cumhuriyet savcılığı suç şüphesini öğrendiğinde resen soruşturma başlatabilir. Mağdurun şikayetçi olup olmaması, nitelikli haller bakımından soruşturmanın yürütülmesini tek başına belirlemez.

Mala Zarar Verme Suçunda Uzlaşma Var mı?

Mala zarar verme suçunun basit hali uzlaşma kapsamındadır. Bu nedenle TCK 151 kapsamında kalan olaylarda soruşturma veya kovuşturma aşamasında taraflar uzlaştırma bürosuna yönlendirilebilir.

Uzlaşma sağlanırsa, ceza soruşturması veya davası uzlaşma sonucuna göre sona erebilir. Uzlaşma sağlanamazsa dosya normal ceza yargılaması sürecinde devam eder.

Nitelikli mala zarar verme suçlarında ise uzlaşma konusu somut olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle suçun TCK 151 kapsamında mı yoksa TCK 152 kapsamında mı kaldığı, uzlaşma süreci bakımından önemlidir.

Mala Zarar Verme Suçunda Etkin Pişmanlık

Mala zarar verme suçu bakımından etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir. Failin, mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle gidermesi halinde cezada indirim gündeme gelebilir.

TCK 168’e göre fail, azmettiren veya yardım eden kişi, kovuşturma başlamadan önce bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilebilir. Kovuşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce zararın giderilmesi halinde ise verilecek cezanın yarısına kadarı indirilebilir. Kısmi ödeme veya kısmi tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için mağdurun rızası aranır.

Bu nedenle mala zarar verme dosyalarında zararın giderilip giderilmediği, hangi aşamada giderildiği ve mağdurun rızasının bulunup bulunmadığı önemlidir.

Mala Zarar Verme Suçunda Adli Para Cezası ve HAGB

Mala zarar verme suçunun basit halinde mahkeme, hapis cezası yerine doğrudan adli para cezasına hükmedebilir. Çünkü TCK 151’de hapis cezası ile adli para cezası seçimlik yaptırım olarak düzenlenmiştir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yani HAGB, şartları oluştuğu takdirde mala zarar verme suçunda uygulanabilir. Ancak HAGB kararı verilip verilmeyeceği; sanığın sabıka durumu, verilen cezanın miktarı, zararın giderilip giderilmediği, mağdurun durumu ve mahkemenin kanaatine göre değerlendirilir.

Aynı şekilde hapis cezasının ertelenmesi veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi de somut olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir.

Mala Zarar Verme Suçunda Şahsi Cezasızlık ve Ceza İndirimi

Türk Ceza Kanunu’nun 167. maddesi, malvarlığına karşı işlenen bazı suçlarda şahsi cezasızlık veya ceza indirimi hallerini düzenlemiştir. Mala zarar verme suçu da bu kapsamda değerlendirilebilecek suçlardandır.

Buna göre yağma ve nitelikli yağma hariç olmak üzere, malvarlığına karşı suçların;

haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden biri,
üstsoy veya altsoy,
bu derecede kayın hısımları,
evlat edinen veya evlatlık,
aynı konutta birlikte yaşayan kardeşlerden biri

zararına işlenmesi halinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmayabilir.

Bunun dışında, haklarında ayrılık kararı verilmiş eşlerden birinin, aynı konutta yaşamayan kardeşlerden birinin veya aynı konutta yaşayan bazı yakın akrabaların zararına işlenen fiillerde ise şikayet üzerine verilecek cezada indirim yapılabilir.

Bu düzenlemenin amacı, aile içi ilişkilerde bazı malvarlığı suçları bakımından ceza hukukunun müdahalesini sınırlamaktır. Ancak her somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Mala Zarar Verme Suçunda Görevli Mahkeme

Mala zarar verme suçu bakımından görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Soruşturma aşaması Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür. İddianame düzenlenmesi halinde yargılama Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür.

Dosyada suçun basit hal mi, nitelikli hal mi olduğu; zararın miktarı, deliller, şikayet süresi, uzlaşma süreci, etkin pişmanlık ve varsa şahsi cezasızlık halleri mahkeme tarafından değerlendirilir.

Mala Zarar Verme Suçunda Deliller

Mala zarar verme suçunda deliller, suçun işlendiğini ve zararın kim tarafından meydana getirildiğini ortaya koymak bakımından önemlidir. Bu suçlarda en sık karşılaşılan deliller şunlardır:

kamera kayıtları,
fotoğraflar,
tanık beyanları,
olay yeri inceleme tutanakları,
bilirkişi raporları,
hasar tespit tutanakları,
sigorta kayıtları,
tamir faturaları,
mesajlaşmalar ve diğer dijital kayıtlar.

Özellikle aracın çizilmesi, cam kırılması, işyeri eşyasına zarar verilmesi veya taşınmaza zarar verilmesi gibi olaylarda kamera kayıtları ve olay sonrası alınan fotoğraflar önemli delil niteliği taşıyabilir.

Mala Zarar Verme Suçu Nedeniyle Ceza Avukatı Desteği

Mala zarar verme suçu, ilk bakışta basit bir malvarlığı zararı gibi görünse de şikayet süresi, uzlaşma, zararın tespiti, etkin pişmanlık, nitelikli hal ve ceza miktarı bakımından dikkatli değerlendirilmesi gereken bir suç tipidir.

Bu suç nedeniyle şüpheli, sanık, müşteki veya mağdur sıfatıyla bir ceza soruşturması ya da davası ile karşı karşıya kalan kişilerin, sürecin doğru yürütülmesi için ceza hukuku alanında hukuki destek alması önemlidir.

Gebze ve çevresinde mala zarar verme suçu, şikayet, uzlaşma, ifade, savunma ve ceza davası süreçlerinde hukuki destek alınması, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçu nedir?

Mala zarar verme suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz mala kasten zarar verilmesidir. Bir malı yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hale getirmek veya kirletmek bu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Mala zarar verme suçunun cezası nedir?

TCK 151’e göre basit mala zarar verme suçunun cezası dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Nitelikli hallerde ise TCK 152 uyarınca daha ağır cezalar gündeme gelir.

Mala zarar verme suçu şikayete bağlı mı?

Suçun basit hali şikayete bağlıdır. Mağdur, faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunmalıdır. Nitelikli hallerde ise soruşturma kural olarak resen yürütülür.

Mala zarar verme suçunda uzlaşma var mı?

TCK 151 kapsamında kalan basit mala zarar verme suçu uzlaşma kapsamındadır. Taraflar uzlaşırsa dosya uzlaşma sonucuna göre sona erebilir. Nitelikli hallerde ise uzlaşma durumu somut olaya göre ayrıca değerlendirilir.

Mala zarar verme suçunda zarar ödenirse ne olur?

Zararın giderilmesi, etkin pişmanlık hükümleri kapsamında cezada indirim sağlayabilir. Zararın hangi aşamada giderildiği ve mağdurun rızasının bulunup bulunmadığı önemlidir.

Mala zarar verme suçunda görevli mahkeme hangisidir?

Mala zarar verme suçu bakımından görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür, dava açılması halinde yargılama Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür.